antybiotyk a wysypka

dr Piotr Albrecht

Bakteria u noworodka

Bakteria u noworodka

U mojej miesięcznej córeczki wykryto bakterię Klebsiella pneumoniae. Mała ma biegunkę i zatrucie układu pokarmowego. Bakteria jest także w moczu. Córka dostaje antybiotyki. Codziennie jeździmy na kroplówki i zastrzyki do szpitala. Co to za bakteria, czy jest niebezpieczna dla dziecka? Jak powinniśmy postępować z małą? Czy możemy z nią wychodzić na spacer, czy powinna raczej być w domu? Nie wiem, czy ma to jakiś związek ze sprawą, ale po podaniu zaleconych leków małej spadł poziom bilirubiny, który wcześniej był podwyższony (z 6,5 do 4). Oprócz tego córka ma wysypkę na policzkach, która bardzo się zaczerwienia pod wpływem ciepła.

Liszajec zakaźny u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie

Liszajec zakaźny to choroba skóry, wywoływana przez bakterie. Jak rozpoznać liszajec zakaźny u dzieci i dorosłych, jakie są typowe objawy? Jak wygląda leczenie liszajca zakaźnego?

Szkarlatyna u dziecka: objawy i leczenie

Malinowy język i wysypka to najbardziej charakterystyczne objawy szkarlatyny (inaczej: płonicy), jednej z niewielu dziecięcych chorób, które bezwzględnie trzeba leczyć.

Tajemnicza choroba

mogą zanikać, a potem znowu się pojawiać. Antybiotyk daje się w tej chorobie osłonowo, nie ma on żadnego zasadniczego wpływu na jej przebieg. Podstawowe badania powinny być powtórzone, natomiast badań specjalistycznych nie warto robić. Mogę tylko Panią pocieszyć, że w zdecydowanej większości przypadków

Rumień zakaźny u dzieci - objawy i leczenie

Rumień zakaźny u dzieci - objawy i leczenie

pojawieniu się wysypki na buzi, mogą się też pojawić plamki i grudki na rękach i nogach, rzadziej na tułowiu. Wysypka na kończynach układa się w rysunek przypominający siateczkę lub girlandy. Nie pojawia się na dłoniach i stopach, a także na błonach śluzowych. Wysypka utrzymuje się od 1 do nawet 3 tygodni

Szkarlatyna: nie mylmy jej z anginą

Szkarlatyna: nie mylmy jej z anginą

piersiach i na szyi. Wysypka zazwyczaj jest drobnoplamista, skóra wygląda jak uderzona szczoteczką, a w dotyku jest szorstka. Wysypka pojawia się najczęściej w drugiej dobie choroby. Podczas szkarlatyny wysypka dobrze widoczna jest w okolicach pachowych, pachwinowych i na pośladkach. Charakterystyczny dla

Sepsa (posocznica) - przyczyny, objawy, leczenie

Sepsa (posocznica) - przyczyny, objawy, leczenie

oraz grzyby. Dlaczego sepsa jest taka groźna? Bo postępuje szybko, a szkody w organizmie narastają lawinowo, powodując niewydolność najważniejszych organów. Gwałtownie mnożące się bakterie zatruwają krew i płyny tkankowe. Organizm broni się, ale to prowadzi do szybkiego rozpadu mikrobów i zwiększa

Profilaktyka i pomoc przy odparzeniach

Profilaktyka i pomoc przy odparzeniach

Według specjalistów najprostszą, a jednocześnie najskuteczniejszą metodą unikania odparzeń i pieluszkowego zapalenia skóry jest odpowiednia profilaktyka, która obejmuje: - częste zmiany pieluszek,- wystawianie na powietrze części ciała owiniętych w pieluszkę,- stosowanie odpowiedniej, dobrze

Choroby zakaźne: po czym poznasz, z którą masz do czynienia?

Choroby zakaźne: po czym poznasz, z którą masz do czynienia?

(ZAZWYCZAJ PRZECHODZI SIĘ JE RAZ W ŻYCIU) GORĄCZKA TRZYDNIOWA co ją wywołuje: wirus kto choruje: najczęściej dzieci między 6. miesiącem a 4. rokiem życia sposób zakażenia: drogą kropelkową, przez kontakt z chorym lub nosicielem wirusa okres wylęgania: 7-10 dni okres zarażania: do czasu ustąpienia wysypki

Wiatrówka nadchodzi wiosną

Wiatrówka nadchodzi wiosną

postaci różowych plam i grudek, które w ciągu kilku dni zamieniają się w wypełnione surowiczym płynem pęcherzyki, które otacza czerwona obwódka. Potem płyn mętnieje, a w miejscu pęcherzyków tworzą się krosty, które w końcu przekształcają się w brunatne strupki. Infekcja rozszerza się stopniowo: wysypka

Odra: nadal można się nią zarazić

Odra: nadal można się nią zarazić

. W czasie wzrostu zachorowań w 2009 r. zanotowano 114 przypadków, a już w 2010 r. - 13 przypadków zachorowań na odrę, w 2011 r. - 39 chorych na odrę, w 2012 r. i 2013 r. odpowiednio, 70 i 88 przypadków zachorowań. W 2014 r. na odrę zachorowało w Polsce 110 osób (dane pochodzą ze strony internetowej

Szczepienia dla przedszkolaka

Szczepienia dla przedszkolaka

eliminuje całkiem obecności pneumokoków, ale zmienia, na korzystniejsze dla dziecka, proporcje między tymi szkodliwymi a nieszkodliwymi. Dzieci nieszczepione na pneumokoki częściej zapadają na ciężkie zakażenia. Na dodatek pneumokoki są coraz bardziej oporne na działanie antybiotyków. Dziecko, które dotąd

Z katarem do przedszkola? Pediatra: Katar to nie powód do zatrzymania dziecka w domu

Z katarem do przedszkola? Pediatra: Katar to nie powód do zatrzymania dziecka w domu

rozpoznaniu decyduje lekarz po wykonaniu odpowiedniej diagnostyki i zbadaniu dziecka. Czy można prowadzać dziecko do przedszkola na antybiotyku? A jeśli tak, to którego dnia leczenia? - To pytanie ma złożony charakter. Jeśli dziecko nie choruje często, a infekcja nie jest poważna, co zwykle widać po

Antybiotyki

Antybiotyki

traktują je jako remedium na wszystkie dolegliwości. I podają dzieciom niemal przy każdym przeziębieniu. Rodzice, bo chcą, żeby maluch szybko wyzdrowiał, a pediatrzy profilaktycznie, "żeby się jakaś bakteria nie przyplątała". Temu, że lekarze zbyt gorliwie przepi-sują antybiotyki, winny jest

Gładka, jak skóra niemowlaka?

Gładka, jak skóra niemowlaka?

trójkąt nosowo-wargowy - ta okolica, w przeciwieństwie do policzków, jest zupełnie blada. Wysypce i gorączce towarzyszy początkowo ból brzucha, a potem gardła, gdyż nie ma szkarlatyny bez anginy. Szkarlatynę leczy się antybiotykiem. Wysypka bez leczenia znika po tygodniu, a skóra zaczyna się intensywnie

Mononukleoza u dzieci: objawy, diagnoza, leczenie

nierozpoznana. Czasem lekarz wykrywa ją przypadkiem, jeżeli uzna, że dziecko ma infekcję bakteryjną gardła i przepisze mu ampicylinę (lub inny antybiotyk od niej pochodny), a malec, który choruje na mononukleozę, dostanie wysypki. Nawet po odstawieniu antybiotyku wysypka może utrzymywać się jeszcze bardzo długo

Rodzice na tropie nużeńca. Kto naprawdę ma pająki na twarzy?

Rodzice na tropie nużeńca. Kto naprawdę ma pająki na twarzy?

nużeńca na ludzkiej skórze nie zawsze jest groźne. Tylko u nielicznych gospodarzy pasożyta kontakt z jego odchodami prowadzi do choroby - nużycy (demodekozy). Wysypka? To na pewno nużeniec! Pasożyt poruszając się w mieszku włosowym rzęsy drażni cebulkę włosa, powoduje swędzenie, a z czasem wypadanie rzęsy

Skaza białkowa

Skaza białkowa

, należy mleko i jego przetwory (sery, jogurty, kefiry, masło, śmietanę) usunąć z diety karmiącej piersią mamy, a później także z jadłospisu dziecka. Na efekty diety eliminacyjnej trzeba poczekać 3-4 tygodnie, dlatego przy alergii na białka mleka krowiego konieczna jest nie tylko żelazna konsekwencja, ale

Jak łagodzić objawy alergii pokarmowej u dzieci?

Jak łagodzić objawy alergii pokarmowej u dzieci?

Jakie objawy świadczą o alergii pokarmowej u dziecka? Uczulenie na składnik konkretnego produktu spożywczego z reguły objawia się dolegliwościami ze strony układu pokarmowego (biegunka, wymioty, ból brzucha, kolka, wzdęcia), ale może wywołać także katar, kaszel lub wysypkę. Symptomy te pojawiają

Angina: choroba nie tylko od lodów

Angina: choroba nie tylko od lodów

wysypka. Wówczas może to oznaczać, że dziecko choruje na płonicę (szkarlatynę), którą wywołują te same bakterie paciorkowcowe. Płonicę, tak samo jak anginę bakteryjną, leczy się antybiotykami. Angina: jak należy ją leczyć? Jedynym i skutecznym sposobem leczenia anginy paciorkowcowej jest kuracja

Akcja Szpital przyjazny rodzicom: głos rodziców

Akcja Szpital przyjazny rodzicom: głos rodziców

wspierają w bardzo trudnych chwilach. Nie zawsze mają czas, ale wystarczy w przelocie poprosić o rozmowę, a na pewno nie zapomną. Nigdy nie byłam traktowana jak wróg, byłam dla nich źródłem informacji o małym pacjencie, a także największą pomocą. A pielęgniarki? Życzę wszystkim takiej opieki na oddziale

Płonica (szkarlatyna)

po pewnym czasie zaczyna się złuszczać i język robi się bardzo czerwony, malinowy. Wysypka znika w ciągu 7 dni, ale po jej ustąpieniu skóra złuszcza się płatami, najbardziej na dłoniach i stopach. Konieczne jest leczenie antybiotykiem przez 10 dni; gdy dziecko ma gorączkę, powinno leżeć w łóżku. Przy

Angina u dzieci - choroba od lodów?

Angina u dzieci - choroba od lodów?

mleka modyfikowanego oraz farmaceutycznych preparatach probiotycznych. Powikłania po anginie: rzadkie, ale przykre Dzięki kuracji antybiotykami powikłania anginy zdarzają się bardzo rzadko. Należą do nich: Ropień okołomigdałkowy - gdy ropa zgromadzi się między migdałkiem a tylną ścianą gardła. Wraca

Przyczyny bólu brzucha u dzieci

. Glisty powodują bóle brzucha, kaszel, nudności, a czasem wysypkę alergiczną. Lamblie wywołują wodnistą cuchnącą biegunkę, ale także bóle brzucha i chudnięcie, a czasem dolegliwości alergiczne. Owsiki są przyczyną bólów brzucha, braku apetytu, problemów ze snem. Jeżeli pediatra podejrzewa, że dziecko ma

Zbijają gorączkę, nie odbierają telefonu. Jak rodzice przemycają chore dzieci do przedszkola i czym to grozi? [KOMENTARZ PEDIATRY]

antybiotyków. Kolejny sezon w żłobku na razie bez chorób - a chodzi już dwa miesiące. Tak, dzieci chorują, tak powody są różne. Ale z czasem sytuacja naprawdę się poprawia. Trzeba się na nią przygotować psychicznie i ją przeżyć. Innej recepty nie ma. Rodzice zazwyczaj wiedzą, że nie mogą do placówki

Zbijają gorączkę, nie odbierają telefonu. Tak rodzice przemycają chore dzieci do przedszkola. Czym to grozi?

zapalenie jamy ustnej: gdy wszystkie zmiany będą zagojone - ospa: gdy wszystkie pęcherzyki zamienią się w strupki - rumień zakaźny: gdy pojawi się wysypka (choroba jest zakaźna kilka dni przed wystąpieniem zmian skórnych) - angina, szkarlatyna - 24 godziny po przyjęciu antybiotyku dziecko nie zakaża

Mononukleoza - choroba pocałunków

: ampicylinę (lub inny od niej pochodny), malec, który rzeczywiście choruje na mononukleozę, dostanie plamistej wysypki na całym ciele. Wystarczy odstawić antybiotyk (przy mononukleozie i tak nie pomoże), a wysypka zniknie. TRUDNO PRZEOCZYĆ Nie zawsze jednak mononukleoza przebiega podobnie jak grypa czy angina

Małe rodziny, za dużo chemii, zbyt częste mycie - oto dlaczego mamy alergie [ROZMOWA Z DERMATOLOGIEM]

kiedyś z katarem ludzie chodzili na zasadzie „siedem dni leczony, siedem dni nieleczony”, a na wysypki i swędzącą skórę robiło się kąpiel w krochmalu. - Jeszcze kilkadziesiąt lat temu w związku z mniejszym nasileniem chorób alergicznych oraz rzadszym ich występowaniem metody leczenia były

Pneumokoki i meningokoki

, niestety, szybciej zabijają swojego żywiciela. Jak jest z ich opornością na leczenie antybiotykiem? Szczęśliwie "głupota" meningokoków ma swoją dobrą stronę - są one bardziej podatne na antybiotyki. Szybko się mnożą, "zjadają" z apetytem tkanki, a wraz z nimi antybiotyk. Szybkie podanie

Tych 10 objawów nie lekceważ. Kiedy bezwzględnie zgłosić się z dzieckiem do lekarza

Doświadczeni rodzice znają na tyle swoje dzieci, że wiedzą, kiedy maluch wymaga wizyty w gabinecie pediatry, a kiedy można poczekać i ratować się domowymi sposobami leczenia. Trudno też z każdym katarem biec do przychodni, skoro od 4 do 8 przeziębień w roku u dziecka to norma. W przełomowych latach

Świnka - objawy, leczenie, powikłania u dzieci i dorosłych

powikłań należy zapalenie jąder u chłopców i mężczyzn, zapalenie opon mózgowych , a także trzustki. Objawy świnki nie zawsze są oczywiste, uwagę powinny zwrócić zwłaszcza symptomy zwiastujące powikłania. świnka nazywana jest także nagminnym zapaleniem przyusznic jest to zakaźna choroba wirusowa

Podwyższona temperatura - co może oznaczać?

, nie może spać. Nie chce też jeść, bo połykanie nasila ból ucha. Niekiedy dołączają do tego objawy jelitowe - ból brzucha, biegunka, wymioty. Czasem występuje też wyciek ropnej wydzieliny z ucha. Jak pomóc dziecku? Malca szybko powinien zbadać lekarz. Gdyby objawy zapalenia wystąpiły wieczorem (a

Domowe sposoby na katar u niemowlaka - jak zadbać o zatkany nos małego dziecka?

Katar u małego dziecka to nie jest błaha sprawa, nawet jeżeli jest "tylko" jednym z objawów infekcji wirusowej, która nie wymaga stosowania choćby antybiotyków. Zatkany nos utrudnia przecież niemowlakom nie tylko oddychanie i spanie, ale także - tak istotne w pierwszych miesiącach życia

Sposób na atopię

Czerwone policzki z drobną wysypką. Swędząca, sucha, łuszcząca się skóra. Nawracające zaognione zmiany na zgięciach rąk, nóg i w innych miejscach ciała. To mogą być objawy atopowego zapalenia skóry. AZS jest przewlekłą chorobą skóry, której towarzyszy uciążliwy świąd. Jej przyczyny są złożone i nie

Domowa apteczka - pediatra radzi

Środek przeciwhistaminowy w żelu lub kremie - na użądlenia i ukąszenia przez owady, swędzącą wysypkę, niekiedy oparzenie słoneczne. Witamina C - łagodzi objawy przeziębienia, a jednocześnie nie ma obawy, że się ją przedawkuje. Krople miętowe - na ból żołądka i niestrawność. Rumianek - w medycynie

Alergia pokarmowa. Czy można jej zapobiec?

wchłanianiem pokarmów, a przez to słabiej rosną. Maluchy z objawami ze strony układu oddechowego często niepotrzebnie otrzymują tony antybiotyków, bo alergia jest mylona z nawracającymi infekcjami. Brak reakcji na objawy uczulenia może doprowadzić do tzw. marszu alergicznego i doprowadzić do astmy oskrzelowej

Dbanie o dziecko: obsesja kontra luz

Nie ulega wątpliwości, że każdy z nas ma swój własny styl opiekowania się dziećmi i każdy z nas chce dla nich tego, co najlepsze. Część z nas zatraca się w obsesyjnym dbaniu o bezpieczeństwo i zdrowie dziecka, a cześć ostentacyjnie pokazuje, że jest zrelaksowana. Większość rodziców jest

"Dziecko musi nosić czapkę, inaczej przeziębi uszy" - prawda czy fałsz? Lekarka komentuje 10 mitów o odporności dziecka

Skandynawowie i Brytyjczycy, którzy przyzwyczajeni są do niższych temperatur w domach, rzeczywiście mniej chorują a dzieci przedszkolne sporadycznie otrzymują antybiotyki. 3. Trzeba dziecku zakładać czapeczkę przez cały rok Nieprawda, czapka wskazana jest dla noworodka i małego niemowlaka przy niskich

Skąd ta gorączka?

trzy dni jedynym jej objawem jest gorączka, która pojawia się nagle i może sięgać nawet 39-40°C. Potem temperatura spada, a na ciele dziecka (na szyi i tułowiu, udach i pośladkach) pojawia się drobna różowa wysypka. Nie swędzi i po kilku dniach mija bez śladu. Trzydniówka jest infekcją wirusową

Infekcja! Co robić?

brzucha (który wcale nie musi zwiastować problemów z przewodem pokarmowym), wymiotami lub po prostu rozdrażnieniem. Czasem dziwimy się, dlaczego maluch marudzi, nie chce jeść i o wszystko się wścieka, a dopiero gdy wzrośnie mu temperatura lub pojawi się katar, dochodzimy do wniosku, że to gorsze

10 rad, o których warto pamiętać

równych odstępach czasu (dotyczy to np. antybiotyków) i dlatego zanim podamy pierwszą dawkę, warto obliczyć, kiedy przypadną następne, żeby w miarę możności uniknąć budzenia malucha w środku nocy. 4. Zapytaj lekarza, co robić, jeśli dziecko wypluje lub zwymiotuje lekarstwo, a także jeśli zauważysz, że

Choroby brudnych rąk

placu zabaw, kopiąc w ziemi, do której załatwiają się zwierzęta. Larwy pasożyta osiadają w narządach. Objawy choroby mogą być różne - od bólów brzucha, kaszlu i anemii, po zez i utratę wzroku. Toksokarozę wykrywa się za pomocą badania krwi, a czasem punkcji narządów. Leczenie: Zwykle odbywa się w

Jak przemycać mleko?

zasypianie. Zawarte w tym napoju żywe kultury bakterii mogą (w zależności od szczepu bakteryjnego) pomóc w utrzymaniu prawidłowej pracy jelit, mogą też neutralizować szkodliwe działanie antybiotyków, a cza-sem wspomagać odporność organizmu. Z tych zalet jogurtu korzystają chętnie dbający o prawidłową dietę

Niemowlęce dolegliwości

antybiotykiem. Mogą mieć też związek z nadkażeniem grzybiczym odparzonej pupy. Białawy nalot może umiejscowić się na dziąsłach, na podniebieniu, na wewnętrznej stronie policzków, a czasem na języku. Niektórym dzieciom przeszkadza w jedzeniu, inne w ogóle nie odczuwają dyskomfortu. Trzeba zasięgnąć rady lekarza

Preparaty wspomagające odporność - czy warto podawać je dziecku?

preparaty jeżówki są zazwyczaj dobrze tolerowane, u niektórych dzieci mogą spowodować efekty uboczne: wysypkę, świąd skóry, a nawet obrzęk twarzy. Złożone preparaty doustne zawierające mieszaninę zabitych bakterii W aptekach dostępne są preparaty zawierające mieszaninę lub wyciąg z kilku gatunków zabitych

Leki pomocne przy aftach i zapaleniu gardła

innym chorobom, bywa też powikłaniem po leczeniu antybiotykami lub cytostatykami. Jak pomóc dziecku Ponieważ zapalenie jamy ustnej może dziecku poważnie utrudniać jedzenie i picie, powinniśmy mu podawać potrawy półpłynne (łatwiejsze do przełknięcia), niekwaśne, nieostre (żeby nie

Jaki jogurt dla malucha

), obniża poziom cholesterolu we krwi, działa uspokajająco, ba! ułatwia zasypianie. Pewnie nie raz słyszałaś, że zawarte w nim żywe kultury bakterii pomagają w utrzymaniu prawidłowej pracy jelit, neutralizują szkodliwe działanie antybiotyków i wzmagają odporność organizmu. To wszystko prawda, ale czy

Kiedy do lekarza

bywa w dużych skupiskach ludzi, a poza tym - trenuje swój układ odpornościowy. Wszystko to sprawia, że częściej ulega infekcjom. Pierwszymi objawami zbliżającej się choroby jest często rozdrażnienie, brak apetytu, niespokojny sen, czasami rozwolnienie. Jeśli dziecko marudzi i popłakuje, zmierzcie mu

Kiedy do lekarza?

bywa w dużych skupiskach ludzi, a poza tym - trenuje swój układ odpornościowy. Wszystko to sprawia, że częściej ulega infekcjom. Pierwszymi objawami zbliżającej się choroby jest często rozdrażnienie, brak apetytu, niespokojny sen, czasami rozwolnienie. Jeśli dziecko marudzi i popłakuje, zmierzcie mu

Wzmocnić odporność alergika

Małe dzieci przechodzą kilka, a nawet kilkanaście infekcji w ciągu roku. W ten sposób nabywają tzw. odporność swoistą. Odporność nieswoista, wrodzona będąca naszą obroną przed nieznanymi nam wcześniej zarazkami i chorobami i z której korzystamy przez całe życie nie jest wystarczająca. Dlatego to co

Biegunka

jak środek przeczyszczający. Dziecko odczuwa wtedy silne i bolesne skurcze brzucha, nie ma apetytu, może wymiotować. Po kilku godzinach wszystko wraca do normy. Najczęstsze przyczyny biegunek u dzieci to: alergia pokarmowa - biegunka nawraca, towarzyszy jej często wysypka, a także skłonność do

Problemy z karmieniem piersią

przyjęciem leku lub tuż po przyjęciu leku. Trzeba obserwować, czy nie pojawia się u dziecka wysypka albo biegunka. Bez obaw można stosować leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe zawierające paracetamol. Nie należy natomiast zażywać niczego, co zawiera aspirynę. Nie powinno się również przyjmować antybiotyków

Żółtaczka fizjologiczna, biegunka - jak zaradzić niemowlęcym dolegliwościom?

dziennie albo przeciwnie - wypróżnia się raz na kilka dni, to normalne. Każdy człowiek - mały i duży - ma swój rozkład wypróżnień. Wiele zależy od sposobu odżywiania. Maluchy karmione mlekiem modyfikowanym wypróżniają się rzadziej (najczęściej od jednego do czterech razy na dobę), a konsystencja ich stolca

Zespół złego wchłaniania

zakłóceniami w pracy kosmków. Dolegliwości, takie jak wysypka, ulewanie lub biegunka z krwią, mogą pojawić się już w pierwszych tygodniach życia i całkowicie ustąpić dzięki przestrzeganiu odpowiedniej diety. A może to celiakia? Dziecko, którego organizm nie toleruje glutenu (dotknięte celiakią), nie może jeść

Szczepienie na zlecenie

A, rotawirusy. Bezpieczne i skuteczne Niektórzy rodzice boją się, że tak wiele szczepień w krótkim czasie to przesada. Boją się, że dziecko niepotrzebnie cierpi podczas i po zastrzyku. Tymczasem dolegliwości towarzyszące szczepieniom można złagodzić (przed szczepieniem można znieczulić skórę

Karmienie piersią od A do Z

, wysypką, kolką lub katarem. Ale wykrycie, co konkretnie powoduje uczulenie, jest trudne i może potrwać nawet kilka miesięcy. Pediatrzy stosują więc najprostsze rozwiązanie, zalecając karmicielce ścisłą dietę hipoalergiczną. Maleństwu wyjdzie to na zdrowie, ale ty skonsultuj się z lekarzem. Być może

Uporczywy kaszel

zaszkodzi, a nawet pomóc, gdyż zmniejszy nadreaktywność oskrzeli. Doraźną ulgę mogłyby przynieść też inhalacje ze sterydów wziewnych (przepisać je może tylko lekarz) lub picie syropu przeciwkaszlowego. Na pocieszenie dodam, że kaszel będzie się najprawdopodobniej samoistnie zmniejszał, aż do całkowitego