zaczerwienione usta u dziecka

KatK

Gorączka, wymioty, odwodnienie. Te objawy powinny nas zaalarmować

Gorączka, wymioty, odwodnienie. Te objawy powinny nas zaalarmować

Każdy rodzic bacznie obserwuje swoje dziecko, a gdy pojawią się takie objawy, jak gorączka, wymioty czy odwodnienie, odczuwa niepokój oraz chęć konsultacji z lekarzem. Nie zawsze wymioty czy gorączka są powodem do paniki, warto więc wiedzieć, kiedy udać się po pomoc do lekarza.

Alergia pokarmowa u dzieci może być groźna dla życia i zdrowia. Poznaj jej objawy

Szacuje się, że alergie pokarmowe dotykają sześciu proc. ogółu dzieci w Polsce. Uczulić może w zasadzie każdy pokarm, zaś w rzadkich przypadkach ostra reakcja alergiczna może spowodować zagrożenie życia oraz zdrowia dziecka. Warto wcześniej wiedzieć jakie są objawy alergii pokarmowej i jak postępować gdy już wystąpią.

Ząbkowanie u dziecka. Sprawdź, jakie są jego objawy i ile trwa ząbkowanie

Ząbkowanie jest trudnym okresem zarówno dla dziecka, jak i jego rodziców. Zazwyczaj wiąże się z bólem i spędzeniem dziąsłem oraz gorączką, chociaż zdarza się, że w towarzyszą mu również inne objawy. Wyjaśniamy, po czym poznać, że dziecko ząbkuje i jak mu ulżyć.

  • Dziecko połknęło konfetti w kształcie gwiazdy. Miało poważne dolegliwości
  • Jak mierzyć temperaturę u dziecka? O czym powinniśmy pamiętać?

    Jak mierzyć temperaturę u dziecka? O czym powinniśmy pamiętać?

    . Wystarczy dotknąć ustami czółko, a już wiemy, że coś jest na rzeczy. Jak zmierzyć gorączkę dziecku? Mamy kilka możliwości, temperaturę możemy zmierzyć m.in. w odbycie, pod pachą czy w uchu. U najmłodszych najlepszy będzie pomiar temperatury w odbycie. Prawidłowe mierzenie temperatury u dziecka Musimy

  • Spękane usta u niemowlaka - czy można temu skutecznie zapobiec?

    Spękane usta u niemowlaka - czy można temu skutecznie zapobiec?

    karmieniu oczywiście spora część dań zostaje rozsmarowana po buzi, ale po skończonym posiłku trzeba koniecznie umyć twarz dziecka z resztek, by skóra nie była zaczerwieniona i nie szczypała. Suche usta u noworodka Charakterystyczny pęcherzyk , czy pękniecie na górnej wardze u noworodka nie ma nic wspólnego

  • Mama zauważyła na zdjęciu białą plamkę u dziecka. Okazało się, że to rak
  • Biegunka u dziecka: przyczyny, objawy, leczenie

    Biegunka u dziecka: przyczyny, objawy, leczenie

    Biegunka u dziecka - kiedy można o niej mówić? O biegunce u dziecka mówimy wtedy, gdy maluch kilka razy w ciągu dnia oddaje wodnisty stolec o kwaśnym zapachu. W kale można znaleźć niestrawiony pokarm, a także śluz i krew. Biegunce często towarzyszą: bóle brzucha, gorączka, brak apetytu, złe

  • Płonica (szkarlatyna) u dziecka - przyczyny, objawy, leczenie

    Płonica (szkarlatyna) u dziecka - przyczyny, objawy, leczenie

    Płonica (szkarlatyna) u dziecka to zakaźna choroba bakteryjna. Wywołuje ją Streptococcus pyogenes. To paciorkowiec ropny zaliczany do ziarniaków. Szczyt zachorowań obserwuje się wczesną wiosną oraz w okresie jesienno-zimowym. Po raz pierwszy szkarlatynę, jako samodzielną jednostkę kliniczną

  • Zajady - przyczyny, leczenie, zapobieganie. Czy zajady są zaraźliwe?

    Zajady - przyczyny, leczenie, zapobieganie. Czy zajady są zaraźliwe?

    wybrać się lekarza, zanim podejmiemy samodzielne leczenie. Może się bowiem okazać, że dziecko ma niedobory witamin lub słabą odporność. To także może cię zainteresować: Infekcja dróg oddechowych u dziecka: przyczyny i leczenie Sól fizjologiczna - zastosowanie i właściwości Spękane usta u niemowlaka

  • Lato z owadami i pająkami. Kto powinien być szczególnie czujny i nie lekceważyć bąbli po pogryzieniach?
  • Angina - objawy i sposoby leczenia

    Angina - objawy i sposoby leczenia

    dwóch tygodni. Zalecany jest w tym czasie wypoczynek. Co ciekawe, po 24 godzinach od rozpoczęcia leczenia antybiotykami, kończy się zakaźność chorego. Zobacz też:  Ból ucha u dziecka: domowe metody łagodzenia dolegliwości Angina ropna – objawy najczęściej występujące Jak rozpoznać, że

  • Dziecko się krztusi, topi, albo mdleje, a rodzice nie wiedzą, co robić. Szybki wakacyjny kurs pierwszej pomocy
  • Szkarlatyna w ciąży: objawy i leczenie płonicy w ciąży

    Szkarlatyna w ciąży: objawy i leczenie płonicy w ciąży

    powikłań. Szkarlatyny nie można "przechodzić", lekarz przepisze antybiotyk bezpieczny dla kobiety w ciąży. Błahe infekcje, które są niebezpieczne w ciąży. Na co należy uważać? Szkarlatyna a ciąża O czym powinna pamiętać kobieta, która spodziewa się dziecka, a w której otoczeniu ktoś choruje na

  • Zacieki wokół ust

    Ślinienie to nieodłączny element ząbkowania, nie można temu zapobiec. Nie jest to jednak powód, by zrezygnować z wychodzenia z dzieckiem na spacer. Trzeba osuszać skórę wokół ust i na brodzie, nie tylko podczas spacerów, ale także w domu. I nie dopuszczać do podrażnień. Jeśli mimo to buzia będzie

  • Owsik w kale i inne objawy owsicy u dzieci

    Owsik w kale i inne objawy owsicy u dzieci

    objaw owsicy. Obecność pasożytów sprawia, że pojawia się: swędzenie odbytu u dziecka, które nasila się w nocy, drapanie się w okolicy odbytu i krocza, gdzie mogą być złożone jaja. Dyskomfort nasila się zwłaszcza wieczorem i w nocy, zaczerwieniona skóra wokół odbytu, niespokojny sen, zgrzytanie zębami

  • Szkarlatyna u dziecka: objawy i leczenie

    Szkarlatyna u dziecka: objawy i leczenie

    , zaczerwienione migdałki i pokryty białym nalotem język - Po kilku dniach język stanie się malinowy - Szkarlatyna: objaw charakterystyczny dla tego choroby to wysypka - kropeczki, które przypominają ukłucia szpilką - To ważne! Wysypki nie występuje przy nosie i ustach dziecka, tworząc charakterystyczny trójkąt

  • Tiki nerwowe. Drżąca powieka, mruganie - jak radzić sobie z tikami u dzieci?
  • Najczęstsze choroby wieku dziecięcego: jak rozpoznać, objawy, leczenie

    Najczęstsze choroby wieku dziecięcego: jak rozpoznać, objawy, leczenie

    obejmuje rejonu wokół nosa i ust, tworząc trójkąt. Gdy wysypka znika, skóra zaczyna się łuszczyć. Leczenie szkarlatyny opiera się na antybiotykoterapii i lekach obniżających gorączkę. Dowiedz się więcej: Szkarlatyna u dziecka: objawy i leczenie Różyczka - jest chorobą wirusową, przenoszoną drogą

  • Makijaż na Halloween - jaki wybrać i jak go wykonać?

    Makijaż na Halloween - jaki wybrać i jak go wykonać?

    narysuj również małe pajęczynki w innych częściach buzi dziecka. Jeżeli twój maluch chce wyglądać przerażająco, zrób mu makijaż kościotrupa. Pokryj całą twarz dziecka białą farbką (również usta), a wokół oczu narysuj czarne koła sięgające aż do brwi. Nos również pokryj czarną farbą, a w poprzek ust

  • Alergiczny nieżyt nosa u dzieci - jak postępować?

    Alergiczny nieżyt nosa u dzieci - jak postępować?

    czynnikiem sprzyjającym rozwojowi alergii u dzieci jest częste przebywanie w pomieszczeniach wypełnionych dymem tytoniowym. Najczęstszymi objawami kataru związanego z alergią są: wodnisty katar, swędzenie w nosie i uczucie zatkania, zaczerwienienie i swędzenie oczu, kichanie, oddychanie przez usta

  • Jak chronić delikatną skórę maluszka w okresie zimowym

    Jak chronić delikatną skórę maluszka w okresie zimowym

    przygotować. Ubierz dziecko ciepło, ale też bez przesady. Maluchowi w kombinezonie, w śpiworze i dodatkowo nakrytemu kocem może być nie tylko niewygodnie, ale i za ciepło. Jedynie jeszcze niechodzące niemowlę powinno być ubrane cieplej od nas. Najlepsze rozwiązanie to ubieranie na tzw. cebulkę. Chociaż

  • Ząbkowanie - objawy i sposoby na ból

    Ząbkowanie - objawy i sposoby na ból

    mokre. Delikatnie osuszaj skórę wokół ust i na brodzie, by nie uległa podrażnieniu. Jeśli to nie pomaga i buzia jest zaczerwieniona, smaruj ją tłustym kremem dla niemowląt. Bądź delikatna, podrażniona skóra może dziecko piec. Wszystko wkłada do buzi W czasie ząbkowania dziąsła mogą bardzo swędzieć

  • Ząbkowanie u niemowląt - objawy i sposoby

    którym wyrzynają się pierwsze zęby mleczne, jest uwarunkowany genetycznie. Jeśli wiesz, że u Ciebie lub ojca dziecka zęby pojawiały się bardzo wcześnie lub bardzo późno, możesz się spodziewać, że podobnie będzie u waszego malucha. Nie ma również reguły co do tego, jak niemowlak ząbkuje - u

  • Choroby skóry - 6 najczęściej występujących

    powoduje opryszczkę zwykłą (pojawiającą się na wargach lub wokół nich). Infekcja u małego dziecka powoduje wysoką temperaturę, obrzęk gruczołów i opryszczkę na ustach. Starsze dzieci mają już - tak samo jak dorośli - tendencję do nawracającej opryszczki wokół ust. Opryszczka u dzieci może

  • Odmrożenia: przyczyny, objawy i leczenie

    tytoń.  To także może cię zainteresować: Maść majerankowa - naturalny i sprawdzony przez pokolenia lek dla niemowląt Mróz - jak bezpiecznie spacerować z dzieckiem? Spękane usta u niemowlaka - czy można temu skutecznie zapobiec?

  • Całowanie dzieci w usta jest niebezpieczne!

    . populacji". Dziewczynka ze zdjęcia miała rany na ustach i w gardle. Lekarze musieli upewnić się, że wirus nie zaatakował mózgu i wątroby dziecka. Dziecko przez kilka dni leżało pod kroplówką. Opryszczka u niemowlaka Opryszczka może być śmiertelnie niebezpieczna dla noworodków i małych dzieci, które

  • Zapalenie gardła u dziecka - objawy, leczenie

    . Błony śluzowe gardła są obrzmiałe i zaczerwienione, powiększone mogą być też węzły chłonne. Zapaleniu gardła może towarzyszyć wodnisty katar i suchy kaszel. Do objawów zapalenia gardła może też dołączyć gorączka, ból uszu , głowy i mięśni, ogólnie złe samopoczucie. Zapalenie gardła u dziecka

  • Choroby autoimmunologiczne u dzieci - rodzaje, objawy, leczenie

    coraz częściej chorobę tę rozpoznaje się u nastolatków. We krwi dziecka pojawiają się przeciwciała, które oddziałują na tarczycę.  Prowadzi to do nadczynności gruczołu , który zaczyna wytwarzać nadmierne ilości hormonów i powiększa swoją objętość. W większości przypadków choroby  Gravesa

  • Mama promienna od rana

    odcień zbliżony w kolorze do skóry. Jeśli chcesz podkreślić spojrzenie, zrób kreski u nasady górnych rzęs, rozetrzyj je gąbeczką. Unikaj mocnych akcentów, zmęczona twarz wygląda wtedy smutno. Podpowiedź: kresek na dolnej powiece unikaj, podkreślą zaczerwienienie oczu. Możesz za to bardzo delikatnie

  • Jest pierwszy ząbek!

    , bawełniany śliniaczek ochroni ubranie malucha przed zamoczeniem. Skórę wokół ust i na brodzie delikatnie osuszaj miękką chusteczką. Jeśli mimo to skóra jest zaczerwieniona i podrażniona, smaruj ją kremem dla niemowląt lub wazeliną. SWĘDZĄCE DZIĄSŁA Dziecko, które ząbkuje, wkłada do buzi wszystko, co wpadnie

  • Ból gardła u dziecka - diagnoza, leczenie

    gardła. Obejrzyjcie błonę śluzową języka, dna jamy ustnej oraz podniebienie. Sprawdźcie kolor i wygląd powierzchni języka. Pamiętajcie, że rzadko jest on idealnie różowy, nawet u zupełnie zdrowego dziecka. Najczęściej jest na nim trochę białego nalotu - to normalne. Teraz delikatnie uciśnijcie język

  • Angina: choroba nie tylko od lodów

    lub brzucha. Ból gardła może być tak silny, że dziecko może stracić orientację i nie wiedzieć czy boli gardło, uszy, zęby czy głowa. Przy anginie dziecko nie ma apetytu i wygląda na bardzo chore. Zdarza się, że po 2-3 dniach trwania anginy na całym ciele dziecka (z wyjątkiem okolic ust) pojawi się

  • Uczulenie z powietrza, czyli wiosna z alergikiem

    Słońce świeci, ptaki śpiewają, robi się coraz cieplej i bardziej zielono, a u dziecka pojawia się katar. Najprawdopodobniej - jeśli nie ma innych, poważniejszych objawów - to znak, że maluch ma uczulenie na szalejące wiosną pyłki drzew. Pojawiają się napady kichania i lejąca wydzielina z nosa. Oczy

  • Drożdżaki

    nie bierz smoczka do ust przed podaniem go dziecku!); pilnuj, by maluch nie leżał długo w mokrych pieluchach; często wietrz mu pupę; gdy dziecko przyjmuje antybiotyk, dawaj mu zawsze także lakcid lub jogurty; jeżeli ktoś z domowników ma grzybicę, koniecznie musi się wyleczyć.

  • Skóra zimą: wysuszona, spierzchnięta i wrażliwa. Jak jej pomóc?

    Znasz to uczucie? Ściągnięta sucha twarzy, która zdaje się krzyczeć: "wody!", zaczerwienione policzki, uczucie dyskomfortu to częste zimowe problemy. Nieprzyjemne objawy nasilają się od przebywania w klimatyzowanych lub mocno nagrzanych pomieszczeniach, ale też od nawiewu w samochodzie

  • Gdy boli

    walczyć. Zrozumieć niemowlę U niemowlęcia, które cierpi, możemy zaobserwować charakterystyczne objawy. Są to: płacz o zmiennej modulacji, szybki, nierówny oddech, zaczerwienienie twarzy, drżenie ust i brody, prężenie się, zacis-kanie piąstek i wkładanie ich do buzi, podkurczanie nóżek, a także pojękiwanie

  • Zapalenie ucha - przyczyny, zapobieganie, leczenie

    skręcili w lewo lub w prawo, to byśmy dotknęli jej ujścia. Kiedy dziecko się rodzi, ta trąbka jest bardzo szeroka i cały czas otwarta (u dorosłych jest zamknięta i otwiera się tylko w czasie przełykania i ziewania). Początkowo jej ujście jest położone niżej niż u dorosłego. Właśnie dlatego w czasie

  • Szkarlatyna: nie mylmy jej z anginą

    długo dziecko zaraża? Z jakimi chorobami można pomylić szkarlatynę (płonicę)? Płonicę często myli się, przynajmniej do momentu wystąpienia wysypki, z anginą. Obydwie choroby są wywołane przez paciorkowiec typu A. Angina i szkarlatyna podobnie się zaczynają: ból gardła, zaczerwienione migdałki, wysoka

  • Liszajec zakaźny

    Na zaczerwienionej skórze głowy i wokół ust tworzą się swędzące ropne pęcherze. Kiedy pękają, wydobywa się z nich wydzielina, która zasycha i tworzy strupy. Strup po tygodniu odpada, a na skórze pozostają czerwone plamy, ale z czasem znikają bez śladu. Liszajec jest bardzo zaraźliwy. Malec musi

  • Niezwykły pierwszy miesiąc

    niezbyt głośno i przyjaznym tonem. Już po kilku dniach zaczyna naśladować wasze miny. Gdy widzi, że któreś z was otwiera usta, marszczy nos, wystawia język - z zapałem robi to samo. Mała rada Nie dajcie sobie wmówić, że często biorąc dziecko na ręce i okazując mu zainteresowanie, rozpieścicie je. Niemowlę

  • Zapalenie oskrzelików

    krztuszenie się. Chore oskrzeliki nie spełniają swych funkcji transportowych - do krwi dociera więc niewystarczająca ilość tlenu, dlatego choremu dziecku mogą sinieć usta i palce, a skóra przybiera bladoszary kolor. Leczenie Jeśli u przeziębionego dziecka zaniepokoi cię utrudniony świszczący oddech, stękanie

  • Co utrudnia karmienie piersią

    muśnięcie, ciepło buzi dziecka i rytmiczne ssanie. Jeśli po przystawieniu dziecka czujesz ból, sprawdź, czy maluch dobrze ssie (jego szeroko otwarta buzia obejmuje całą brodawkę wraz z większą jej częścią, usta wywijają się za zewnątrz, nie tworząc ryjka, wargi nie są zassane do środka, maluch nie przygryza

  • Za zębem ząb!

    pokarmu i zwiększają produkcję. Stale drażniona śliną skóra na brodzie i policzkach dziecka może stać się sucha i zaczerwieniona, dlatego trzeba o nią szczególnie dbać. Warto założyć też dziecku miękki śliniak, który ochroni jego ubranie przed zamoczeniem. Lek przeciwbólowy Jeśli ból jest

  • Pora na nowości

    musi dopiero nauczyć się zupełnie nowej techniki jedzenia. By mu w tym pomóc, musimy go zachęcić do aktywności. Dziecko ma samo otworzyć buzię, a potem ją zamknąć - dopiero wtedy wysuwamy łyżeczkę z jego ust. Zachętą do otworzenia buzi może być lekkie dotknięcie łyżeczką dolnej wargi dziecka, jeśli zaś

  • Kapusta

    B2. Dozwolona od 6. miesiąca. Kiszona - ma większość zalet kapusty świeżej, nadto wzbogaca florę jelitową bakteriami kwasu mlekowego. Sok z kapusty kiszonej można podawać niemowlętom w 8. miesiącu, ale ostrożnie - najwyżej łyżkę. Jeśli dziecko nie zareaguje na tę nowość zaczerwienieniem wokół ust

  • Brodawki - grzybica

    Swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie brodawki (otoczki) oraz napięta, jakby święcąca czy pękająca skóra na nich mogą świadczyć o odnowieniu się grzybicy. W takiej sytuacji potrzebne będzie leczenie przeciwgrzybicze zarówno Pani, jak i dziecka, tym bardziej że córeczka ma zmiany w buzi. Leczenie

  • Pechowy spacer

    ,przemyj pogryzione miejsca wodą i spirytusem. W razie obrzęku zrób okład z lodu, sody oczyszczonej lub Altacetu. Żądło osy lub pszczoły spróbuj usunąć -chwyć je pęsetą jak najbliżej skóry i zdecydowanym ruchem pociągnij do góry (nie wyciskaj!). Jedźcie do lekarza,jeśli: - owad użądlił dziecko w usta (w

  • Opryszczka w ciąży: co musisz wiedzieć?

    W niektórych społecznościach 80 proc. ludzi jest zakażonych wirusem opryszczki pospolitej (Herpes Simplex Virus), dlatego termin "zimno" nie przywołuje na myśl poważnych komplikacji zdrowotnych. Opryszczka wargowa kojarzy się zwykle z przejściowym defektem kosmetycznym na ustach i

  • Rozwój dziecka - 5 miesiąc życia dziecka

    dole. Pojawienie się zębów zwiastują rozpulchnione, zaczerwienione i, niestety, bolące dziąsła. Dziecko bywa niespokojne, bardziej marudne, traci apetyt. Można mu pomóc, podając schłodzone gryzaczki, smarując obolałe dziąsła specjalnym chłodnym żelem (do kupienia w aptece). Gdy malec bardzo cierpi

  • Sposób na zimno

    zakażenia skóra w miejscu wniknięcia wirusa, najczęściej wokół ust robi się sucha, zaczyna piec i swędzieć. Dziecko może mieć gorączkę, nawet powyżej 40°C; na wardze pojawia się najpierw zaczerwienienie, a potem bolesne pęcherzyki wypełnione płynem. Podobne, niezwykle bolesne, zmiany mogą się pojawić

  • Angina u dzieci - choroba od lodów?

    pod żuchwą i na szyi. Dziecko nie chce jeść, jest słabe i wygląda na poważnie chore. Nie ma co zwlekać z wizytą u lekarza. Objawy anginy: migdałki - pierwsza linia obrony Migdałki podniebienne stanowią pierwszą linię obrony organizmu. Na skutek walki, która się w nich toczy, stają się rozpulchnione i

  • Niemowlęce kłopoty

    1. Brzydka cera Kłopoty z cerą mają niemal wszystkie niemowlęta. Najpierw mamy zamartwiają się pryszczami na nosku i brodzie, potem dziwnym bąbelkiem na wardze, jeszcze później szorstką, zaczerwienioną skórą na policzkach dziecka. Krostkami w ogóle nie warto się przejmować. Maleńkie, przypominające

  • Alergia krzyżowa, czyli dwa uczulenia naraz

    - zwykle dotyczą starszych dzieci i doros-łych. Chodzi o to, że alergia wziewna pojawia się często dopiero w okresie dojrzewania. Warto jednak wiedzieć, że jeśli u naszego dziecka zostanie stwierdzone uczulenie na pyłki lub sierść zwierząt, po jakimś czasie może wystąpić też alergia na konkretne warzywa

  • Schemat żywienia niemowląt karmionych piersią

    : warzywa - jarmuż, świeże szparagi, sok z kapusty kiszonej (jedna łyżka); gdyby jednak pojawiło się zaczerwienienie wokół ust, przerywamy podawanie i ponowną próbę podejmujemy dopiero po 12. miesiącu; owoce - śliwki (węgierki, mirabelki, renklody i inne, także suszone), czereśnie, brzoskwinie, kiwi

  • Zaczerwienienie na brodzie

    Niemowlęta, szczególne pod koniec pierwszego półrocza, często się ślinią. Najczęściej ma to związek z wyrzynającymi się ząbkami, powodem może być również używanie smoczka gryzaczka (warto ograniczać korzystanie z niego). Ślina podrażnia wrażliwą skórę dziecka co sprawia, że wokół ust oraz na

  • Za zębem ząb

    przed wyrżnięciem się zęba maluch zaczyna się mocno ślinić. Ślina podrażnia skórę wokół ust i może spowodować stan zapaleny. Żeby zapobiec piekącemu zaczerwienieniu, trzeba często wycierać buzię niemowlęcia i natłuszczać ją kremem dla dzieci. Obrzmiałe dziąsła coraz bardziej bolą i swędzą. Maluch ma

  • Rady na kłopoty z piersiami

    drugiej. Widoczna jest na niej czerwona lub różowa plama, albo nawet cała pierś jest zaczerwieniona. Masz wysoką gorączkę i czujesz się, jakbyś miała grypę. Odpoczywaj, dużo pij i jak najczęściej przystawiaj dziecko do piersi, większość karmień zaczynając od tej chorej. Jeśli maluch nie ma ochoty na

  • Karmienie piersią od A do Z

    przejść na dietę. Pół biedy, jeśli przyjdzie ci zrezygnować tylko z truskawek albo cytrusów. Gorzej, gdy się okaże, że musisz wyrzec się także mleka, jogurtów, masła, mięsa, ryb, wielu owoców... Czego się jednak nie robi dla dziecka. U niemowląt alergia objawia się najczęściej zaczerwienieniem skóry

  • Skarb Matki: chronimy dzieci przed słońcem

    Czy wiesz, że opalanie niemowląt jest zabronione, natomiast dzieci do trzeciego roku życia, w słoneczne dni, koniecznie trzeba zabezpieczać kremem z filtrem? Przed wyjściem na spacer należy posmarować delikatne ciałko dziecka odpowiednim preparatem. Pamiętajmy, że właściwa ochrona to podstawa