rozwój

rad

Rozwój dziecka - skoki rozwojowe, czego nie robić, jak wspierać

Rozwój dziecka - skoki rozwojowe, czego nie robić, jak wspierać

Pierwszy rok życia dziecka to niezwykły okres, rozwój dziecka zaskakuje nas każdego dnia. W jednym momencie tylko je, śpi i załatwia się, za chwilę świadomie się do nas uśmiecha, wyciąga rączki, przekręca się, siada, chodzi... Jak wspierać rozwój dziecka, czego nie powinniśmy robić? I kiedy są te słynne skoki rozwojowe?

Skala Tannera - zastosowanie. Jak z niej korzystać?

Skala Tannera jest narzędziem, które służy do oceny dojrzewania płciowego u dziewczynek i chłopców. Umożliwia zarówno ocenę postępów w tym zakresie, jak i na wczesne rozpoznanie nieprawidłowości w dojrzewaniu płciowym. Co warto wiedzieć o skali Tannera? Jak z niej korzystać?

Co widzi dziecko w pierwszych miesiącach życia? Lekarz pokazał to na specjalnych zdjęciach

Zanim wzrok niemowlaka w pełni się ukształtuje, musi minąć kilka miesięcy. Co widzi maluch przez ten czas? Specjalista od chirurgii - Romesh Angunawela pokazał to za pomocą zdjęć.

  • Rozwój fizyczny dziecka: charakterystyka etapów rozwoju

    Rozwój fizyczny dziecka: charakterystyka etapów rozwoju

    Rozwój fizyczny dziecka to proces prowadzący do dojrzałości organizmu, który przebiega nierównomiernie i skokowo. Najszybszy i najbardziej intensywny jest w trzech pierwszych latach życia. Należy przy tym pamiętać, że wzrastanie i dojrzewanie każdego dziecka przebiega indywidualnie. Na rozwój

  • Jak wspierać rozwój dziecka w pierwszych 12 miesiącach jego życia?

    Jak wspierać rozwój dziecka w pierwszych 12 miesiącach jego życia?

    kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju młodego organizmu, a niektóre składniki odżywcze mają ogromne znaczenie dla procesu nauki i zdobywania nowych umiejętności. Pierwszym i najważniejszym pokarmem, jaki niemowlę może otrzymać, jest mleko mamy. Wyjątkowość i naturalne bogactwo kobiecego pokarmu w

  • Podczas zabawy dziecko zdobywa wiele umiejętności. Jakie zabawki wspierają rozwój?
  • Nauczycielka postawiła trójkę, bo uczennica umiała za dużo. "Tej umiejętności jeszcze nie wyćwiczyliśmy"
  • Książeczki dla niemowląt. Publikacje, wspierające rozwój maluszka

    Książeczki dla niemowląt. Publikacje, wspierające rozwój maluszka

    . Należą do nich książeczki kontrastowe, sensoryczne czy dźwiękonaśladowcze. Tego rodzaju publikacje doskonale wspierają prawidłowy rozwój maluszka, dlatego warto przyjrzeć im się bliżej. Książki dla niemowląt: kontrastowe Książki dla niemowląt mają wielkie znaczenie dla prawidłowego rozwoju dziecka

  • Kiedy dziecko zaczyna mówić? Pięć etapów rozwoju mowy

    dziecko pojawia się znacznie wcześniej - jeszcze zanim potrafi je wypowiedzieć. Co więcej, maluch zna pięciokrotnie więcej słów, aniżeli tych, które potrafi sam użyć! Rozwój mowy u dziecka - osiąganie określonych etapów  Rozwój mowy dziecka jest sprawa bardzo indywidualną. Dlatego zatem nie

  • Jak wspomóc prawidłowy rozwój maluszka w łonie matki?

    Jak wspomóc prawidłowy rozwój maluszka w łonie matki?

    powinny zdrowo się odżywiać - przestrzegać zbilansowanej diety i spożywać posiłki z dużą ilością witamin, minerałów i składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka. W ciąży należy także m.in. zminimalizować spożywanie produktów przetworzonych, wyeliminować używki - alkohol oraz

  • Indywidualne zajęcia dla dzieci - kiedy warto je zacząć i dlaczego są ważne dla rozwoju dziecka?
  • 6 miesięczne dziecko - rozwój i wsparcie motoryki

    6 miesięczne dziecko - rozwój i wsparcie motoryki

    , daj mu czas i zobacz, co faktycznie powinno umieć po 6 miesiącu życia , a co robi znacznie wcześniej niż jego rówieśnicy. Rozwój niemowlaka w 6 miesiącu - etapy Etap pierwszy. Po skończeniu 6 miesiąca życia maluch powinien już osiągnąć następujące umiejętności: podciągnąć się do pozycji siedzącej

  • Jak wspomóc rozwój pasji i zainteresowań u dziecka jesienią?

    Jak wspomóc rozwój pasji i zainteresowań u dziecka jesienią?

    potrzebę odkrywania świata wokół siebie. Zjawiska czy przedmioty, które nam, dorosłym, wydają się zupełnie zwyczajne, mogą u dziecka wywoływać prawdziwą ekscytację. Warto tę ciekawość pielęgnować u naszych pociech, zachęcać je do dalszego rozwoju i odkrywania kolejnych aspektów otaczającej ich

  • Zabawy paluszkowe - wyliczanki i wierszyki. Radość i rozwój

    Zabawy paluszkowe - wyliczanki i wierszyki. Radość i rozwój

    powiem ani słowa (ugniatamy delikatnie)  bo kanapka jest gotowa (robimy wielkie "aaaaam", chwytamy dziecko i oczywiście... zjadamy!) Zobacz też: Książeczki dla niemowląt. Publikacje, wspierające rozwój maluszka  Krótkie rymowanki dla dzieci - jak je wykorzystać do zabawy?  

  • Tradycyjna zabawa wpływająca na rozwój dziecka

    Tradycyjna zabawa wpływająca na rozwój dziecka

    przez dzieci sposobem na spędzanie czasu, ale także czynnością potrzebną do prawidłowego rozwoju naszego maluszka. Wybierzmy taką huśtawkę, która będzie służyła dzieciom przez cały czas – w każdą porę roku. www.lulando.pl

  • Rozwój dziecka: pierwszy rok życia. Zmiany w organizmie miesiąc po miesiącu
  • TEMPO, RYTM, ROZWÓJ

    TEMPO, RYTM, ROZWÓJ

    Pobierz katalog Fisher-Price Dzieci wspaniale łączą słuchanie muzyki z płynnością ruchu i osiągają dzięki temu harmonię rozwoju. Dzieci naturalnie i spontanicznie wykorzystują muzykę jako pomoc w rozwoju podczas zabaw

  • Jak wybrać buty dla dziecka, żeby wspierać jego rozwój

    paluszków. Befado od wielu lat dokłada starań, by oferowane obuwie wspomagało prawidłowy rozwój małych stóp. Współpraca z różnymi specjalistami, między innymi ortopedami, fizjoterapeutami, podologami, pozwala na wyszczególnienie najlepszych cech butów dla dziecka. Produkty firmy Befado mają: dużo

  • Pęcherzyk Graafa - budowa, rola i etapy rozwoju

    Pęcherzyk Graafa - budowa, rola i etapy rozwoju

    błona, a w niej tzw. wzgórek jajonośny wypełniony płynem pęcherzykowym (to miejsce komórki jajowej, która uwalnia się w czasie owulacji). Przed owulacją dojrzały pęcherzyk tworzy wybrzuszenie na powierzchni jajnika. Pęcherzyk Graafa - etapy rozwoju Żeby powstał pęcherzyk Graafa, pęcherzyk jajnikowy

  • Ministerstwo Rozwoju: Jeśli hotel zwalnia dziecko z opłaty, bonem można płacić za usługę dla rodzica
  • Rozwój emocjonalny i społeczny, język i komunikowanie się - pomogą w tym specjalne gadżety i zabawki, bezpieczne już od pierwszych dni życia maluszka
  • Młodsze wracają do pieluch, starsze mają problem z liczeniem. Cofanie w rozwoju dzieci to kolejny skutek pandemii
  • Zaburzenia rozwoju psychicznego - dysleksja, dysgrafia, dysortografia

    Zaburzenia rozwoju psychicznego - dysleksja, dysgrafia, dysortografia

    Zaburzenia rozwoju psychicznego: czym są Rozwój psychiczny dziecka jest niezwykle złożonym procesem. Wpływa na niego bardzo duża ilość czynników, zaczynając od uwarunkowań genetycznych, poprzez przebieg ciąży i porodu, ogólny stan i rozwój fizyczny a kończąc na czynnikach środowiskowych oraz

  • Jak wspierać rozwój mowy dziecka?

    Dziecko od pierwszych chwil życia próbuje nawiązać kontakt z otoczeniem za pomocą dźwięków. Możecie mu to ułatwić, uważnie go słuchając i dużo do niego mówiąc. To najprostszy i najlepszy sposób, by wspomóc rozwój mowy malca. 0-6 miesięcy Mniej więcej w 2. miesiącu życia dziecko

  • Zabawy sensoryczne w domowym zaciszu. Jak wspomagać rozwój dziecka?

    ; – i pozwalają reagować na daną sytuację. Integracja sensoryczna jest bardzo ważna, dlatego zmysłom dziecka należy podsuwać różne bodźce. Duże znaczenie dla malucha ma dotyk - to on kształtuje się najwcześniej, to za jego sprawą odkrywa otaczający go świat. Jak możemy wspierać rozwój tego zmysłu

  • Zabawy wspierające rozwój mowy

    dziecka rozwija się w tym okresie bardzo dynamicznie, dzięki czemu niemowlę osiąga kolejne etapy rozwoju społecznego, fizycznego, emocjonalnego i komunikacyjnego. To dzięki rozwijającemu się mózgowi niedługo będzie umiało werbalizować swoje potrzeby i komunikować się z najbliższymi za pomocą słów

  • Jak muzyka wpływa na rozwój dziecka

    Liczne badania naukowe potwierdzają, że muzyka stymuluje rozwój mózgu i układu nerwowego – pozytywnie wpływa na rozwój osobowości dziecka, rozwija jego wrażliwość, uczy systematyczności i obowiązkowości, rozwija umiejętności koncentracji, ułatwia przyswajanie nowej wiedzy. Aktywna gra na

  • W jaki sposób stymulować rozwój niemowlaka?

    człowieka jest świeży, czysty i chłonny jak gąbka. Dlatego warto stymulować jego rozwój za pomocą prostych i sprawdzonych sposobów. Postaw na dotyk "Nie zakładajcie dziecku rękawiczek", było jedną z pierwszych porad, których udzieliła mi

  • 10-miesięczne dziecko: co potrafi? Rozwój malucha

    10-miesięczne dziecko nie przestaje fascynować. Codziennie uczy się nowych rzeczy i z entuzjazmem poznaje świat. Staje się coraz bardziej mobilne, bystre i towarzyskie. Obserwowanie jego rozwoju i zachowania jest fascynujące. Warto przy tym pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie

  • Rozwój czteromiesięcznego niemowlęcia

    etapie rozwoju opanowuje inną sztukę - koordynacji ruchów. Mistrzostwo w niej osiągnąć może jedynie codzienną praktyką. Czyli poprzez swobodne zabawy na twardym podłożu, częste zmiany pozycji, turlania, próby uchwycenia zabawek znajdujących się w zasięgu wzroku. Zabawy w wodzie

  • Rozwój niemowlęcia - pierwszy miesiąc

    Dziecko w chwili narodzin ma doświadczenia z życia płodowego i swoje wrodzone, indywidualne, uwarunkowane genetycznie cechy, które będą wpływać na jego rozwój. Geny nie tylko odpowiadają za podobieństwo do rodziców. Określają też charakter, tempo rozwoju, determinują kolejność

  • Makrosomia płodu: przyczyny, rozwój dziecka

    krwi kobiety w ciąży, sprawia, że płód otrzymuje większą od wymaganej do prawidłowego rozwoju dawkę glukozy . To z kolei wzmaga produkcję insuliny i insulinopodobnych czynników wzrostu u płodu. Konsekwencją jest m.in. nadmierny rozwój tkanki tłuszczowej u płodu. Zaburzone zostają proporcje płodu

  • Jaka jest rola rodziców w rozwoju samodzielności u dziecka?

    Bądź wsparciem i pozwól popełniać błędy 1000 pierwszych dni życia to okres, w którym dziecko uczy się podstawowych umiejętności, takich jak chodzenie, mówienie czy samodzielne spożywanie posiłków. Oczywiste jest, że nie od razu poszczególne czynności będą maluchowi wychodzić. Stawianie pierwszych kr

  • Jak stymulować prawidłowy rozwój poprzez najbliższe otoczenie dziecka

    dziecięcego pokoju, najdłużej panującą jest ta na pastelowe barwy, jasne szarości i beże. Podobno taka kolorystyka uspokaja i wycisza, choć chyba lepiej nazwać rzecz inaczej - ona dziecko nudzi. W pierwszym etapie rozwoju wzroku dziecko skupia się na kontrastowych liniach. Wtedy warto żeby rodzice i

  • Rozwój ruchowy niemowlęcia

    . Jego ruchy stają się nieporadne i "wiatrakowate"- nieskoordynowane. Ale niemowlę nie poddaje się i nie spoczywa na laurach. Gdy rodzice wypatrują pierwszych sukcesów w jego rozwoju ruchowym, ono pilnie pracuje. Każdy dzień przynosi coś nowego. Jego zmysły rejestrują

  • Rozwój intelektualny dziecka po 1. roku życia. Jak mama może go wspierać?

    naśladownictwo ma ogromne znaczenie dla rozwoju - najmłodsi przejmują od dorosłych nawyki i sposób widzenia świata. To dlatego warto zadbać o różnorodność wrażeń dostarczanych dziecku - czytać mu, chwalić je, okazywać mu czułość i uwagę, zachęcać do nowych form aktywności, a także wyboru własnych pasji

  • Drugi trymestr ciąży: rozwój dziecka, zdrowie mamy. Co powinno niepokoić?

    Drugi trymestr ciąży to czas między czternastym a dwudziestym szóstym tygodniem ciąży. Ciąża ludzka trwa 40 tygodni, a okres ten - dla celów medycznych - dzieli się umownie na trymestry ciąży. Każdy z nich obejmuje trzy miesiące. Czym charakteryzuje się trymestr drugi? Drugi trymestr ciąży - rozwój

  • LITTLE STEPS 2. Nowe mleko następne dla zdrowego rozwoju dziecka

    Dziecko jest jak cudowna roślinka, o którą rodzice codziennie się troszczą. Początkowo malutkie i delikatne, ciągle się zmienia, a któregoś dnia w pełni rozkwitnie. Wszystko jest dla niego nowe, ale na szczęście mama stale towarzyszy mu na tej drodze i wspiera jego rozwój. Jeśli dobrze się

  • 15. miesiąc życia - rozwój dziecka

    Taka silna więź z mamą jest na tym etapie rozwoju jak najbardziej typowa. Jeszcze w drugim, a nawet trzecim roku życia wiele dzieci nie chce puścić przysłowiowej maminej spódnicy. Mama to bezpieczeństwo, opoka, najpewniejsza rzecz na świecie. Ale mały

  • Rozwój niemowlęcia: Byle do przodu!

    Kiedy malcowi po wielu próbach wreszcie uda się ta sztuka, nic już nie będzie takie jak dawniej. Bo wielki świat stoi przed małym człowiekiem otworem. Zanim to jednak nastąpi, potrzebny jest solidny trening. Nie, nie martwcie się, nie musicie z niemowlęciem specjalnie ćwiczyć. M

  • Rozwój niemowlęcia: pora wstawać?

    Podstawowa zasada rozwoju głosi, że wszystkie umiejętności ruchowe, do których dziecko dojdzie samo lub tylko z niewielką pomocą z naszej strony, będą opanowane naprawdę dobrze. Jednak rodzicom trudno powstrzymać się od pomagania swojemu dziecku, gdy widzą, jak z trudem, ale

  • Rozwój niemowlaka: Cała naprzód!

    Moja córka to zawodniczka wagi ciężkiej (97. centyl) o temperamencie typu skrzyżowanie przyrodnika z molem książkowym. Jest wrażliwa i ostrożna. Od szybkości bardziej ceni dokładność. Cechy te znalazły odzwierciedlenie w jej rozwoju ruchowym

  • Rozwój dziecka - Ten pierwszy raz

    próbował naśladować twoje miny. Gdy widział, że otwierasz usta, wysuwasz język, marszczysz nos, robił to samo. Podobnie reagował na miny taty. Teraz zrobił coś znacznie ważniejszego - uśmiechnął się. To prawdziwy krok milowy w rozwoju społecznym małego człowieka. Dziecko bowiem niezwykle szybko się uczy

  • 5 zasad diety dla rozwoju mózgu

    postulują podawanie dzieciom ryb jako czynnika sprzyjającego rozwojowi tolerancji immunologicznej i czynnika zmniejszającego ryzyko wystąpienia alergii[5]. Jakie ryby podawać? Najlepiej wspomniane już tłuste ryby morskie: śledzia, łososia, szprota. W przypadku dzieci unikamy

  • Proste zabawki, które mają duży wpływ na rozwój dziecka

    nam się, że tak ma być, że to pewnie jakaś dekoracja. A te wszystkie - pozornie - przypadkowo umieszczone detale także mają wpływ na rozwój dziecka. Wyobraźnia nie ma granic Dzieci za każdym razem mogą bawić się w inny sposób. Uwielbiają działać nieszablonowo - gdy dostają zabawkę, którą dorośli

  • Zmysł równowagi - co wpływa na jego rozwój?

    Błędnik, położony w uchu wewnętrznym to dzieło godne mistrza inżynierii. Jego budowę trudno krótko opisać. W dużym skrócie: tworzą go woreczek i łagiewka oraz trzy przewody półkoliste. W tych dwóch pierwszych znajdują się maleńkie, skomplikowane struktury, które zbierają informa

  • PIELĘGNACJA SKÓRY WARUNKIEM ZDROWEGO ROZWOJU DZIECKA

    wygód u maleństw powoduje ich zadowolenie, prawidłowy rozwój i zachęca ich do odkrywania świata za pomocą zmysłów. Położna ALEKSANDRA NOWAK - dzięki swojemu doświadczeniu i znajomości psychologii, doskonale rozumie emocje i stany towarzyszące kobietom w ciąży, okresie

  • Drewniane klocki - rozwój przez zabawę

    Drewniane klocki o różnych kształtach i kolorach umożliwiają maluchowi rozwijanie kreatywności - tylko od jego wyobraźni zależy, co z nich powstanie - zamek, wieża, dom, rakieta kosmiczna. Możliwości jest nieskończenie wiele, a zabawa nie jest ograniczona schematami ani instrukc

  • Wpływ zabawy na rozwój dziecka. Daj mu przestrzeń do eksperymentowania

    rąk i nóg. Ważne jest, aby dobierać zabawki do wieku dziecka, aby pomagały mu się rozwijać, poznawać różne nowe rzeczy. Maluch nie będzie bawił się cały czas tak samo, zmienia się to wraz z poznawaniem nowych rzeczy. - Sposób zabawy dzieci jest uzależniony od ich etapu rozwoju, ich zainteresowań i

  • Książki edukacyjne dla dzieci - stymulują rozwój twojej pociechy

    Książki edukacyjne dla dzieci: dla maluchów w każdym wieku Maluch może poznawać swoje najbliższe otoczenie oraz zdobywać wiedzę za pośrednictwem odpowiednio dobranych pozycji książkowych. Naturalnie, muszą być one dopasowane do jego wieku, by zrozumiał ich przekaz, a zarazem potraktował lekturę jako

  • Jak różni się rozwój fizyczny dzieci?

    którym pojawia się krwawienie miesięczne. Większość dziewczynek zaczyna miesiączkować w ciągu pięciu lat od rozwoju piersi, ale jeszcze zanim ukończą 16 lat. Tylko niewielki odsetek dziewczynek zaczyna dojrzewać już w wieku 7 lat, co nazywa się przedwczesnym dojrzewaniem. Nie wiadomo, co jest tego

  • Rozwój mowy. Bez ssania ani rusz

    języka i okolic ust, połykaniem pokarmu, jedzeniem pokarmów stałych, a także jeśli rodziców niepokoi rozwój mowy dziecka, odpowiednim specjalistą jest neurologopeda. Do niego koniecznie trzeba się wybrać także z wcześniakiem urodzonym znacznie przed czasem i karmionym w sposób inny niż naturalny

  • 13. miesiąc życia: rozwój dziecka

    Chcę chodzić! Najwięcej emocji budzą chyba jego postępy w pokonywaniu przestrzeni. Dziecko poznało już niemal wszystkie kąty waszego mieszkania, najpierw pełzając, a potem raczkując po podłodze. Cały czas dzielnie walc

  • Rozwój ruchowy niemowlęcia - główka

    ). To wspomaga jego harmonijny rozwój, także zdolność kontrolowania główki. Noszenie w chuście daje mnóstwo korzyści, wśród nich te najważniejsze - emocjonalne. Pozycje i ułożenie dziecka warto zmieniać w chuście i - o ile to możliwe - w miękkim nosidle. Warto też uszanować

  • 8 sprawdzonych sposobów na rozwój mowy poprzez zabawę

    kryje się pod nazwą "buciczki" albo w jaki sposób mama "poleci do sklepu". Ważne! W ROZWOJU NIEZWYKLE WAŻNE JEST TO, ŻEBY KOLEJNE UMIEJĘTNOŚCI DZIECKO ZDOBYWAŁO SAMODZIELNIE, BEZ PONAGLANIA. MALUCH MUSI BYĆ GOTOWY, BY ZROBIĆ COŚ NAPRAWDĘ DOBRZE. I NIE ZAPOMINAJCIE, ŻE KAŻDE DZIECKO

  • Rozwój dziecka - daj mu czas

    szybko trawiony i dziecko musi znów napełnić swój (maleńki przecież) żołądek. Kobiece mleko jest dla niego najbardziej wartościowym pożywieniem, a ssanie piersi działa kojąco i pomaga w trenowaniu umiejętności ważnych dla rozwoju mowy. Jeśli więc ktoś wam doradzi (albo sami wpadniecie na taki pomysł), że

  • Ulewanie, a rozwój dziecka

    się dolegliwością, dopiero gdy boli, gdy zagraża zdrowiu. A dyskomfort u niemowlęcia i małego dziecka powinniśmy brać serio. Bo może negatywnie wpłynąć na jakość rozwoju malucha. Nieporozumienie z rehabilitacją U niemowląt, którym szczególnie

  • Trzeci trymestr ciąży: rozwój dziecka, zdrowie mamy. Dolegliwości

    Trzeci trymestr ciąży obejmuje okres od 27. do 40. tygodnia ciąży. Kończy się narodzinami dziecka. To ostatni okres ciąży, co wynika z przyjętego przez specjalistów podziału: trwającą dziewięć miesięcy ciążę podzielono na trzy fazy, czyli trzy trymestry. W ostatnim trymestrze ciąży w głowie przyszłe

  • Rozwój manualny. Zabawy na dziesięć palców

    Zdaniem specjalistów dziś dzieci mają mało okazji do ćwiczenia rąk. Dawne zabawy, które wspierały rozwój manualny, zostały wyparte przez gadżety elektroniczne. Dzieci zbyt wcześnie uczą się obsługi ekranów dotykowych i konsoli, a za mało rysują, lepią, wycinają, majsterkują itp

  • Przysmaki do plecaka - dbamy o rozwój dziecka odpowiednią dietą

    rodziców posiłków dla dzieci na drugie śniadanie powinno opierać się na tzw. piramidzie żywieniowej – zbilansowanym wykazie potrzebnych do właściwego rozwoju składników odżywczych. –  Im wcześniej zaczniemy uczyć dziecko zdrowych nawyków żywieniowych, tym lepiej zaprocentuje to w

  • Przysmaki do plecaka - dbamy o rozwój dziecka odpowiednią dietą

    rodziców posiłków dla dzieci na drugie śniadanie powinno opierać się na tzw. piramidzie żywieniowej – zbilansowanym wykazie potrzebnych do właściwego rozwoju składników odżywczych. – Im wcześniej zaczniemy uczyć dziecko zdrowych nawyków żywieniowych, tym lepiej zaprocentuje to w przyszłości

  • Pomagaj, a nie przeszkadzaj. Jak wspierać rozwój motoryczny dzieci?

    Wbrew ograniczeniom Joanna dokładnie pamięta, kiedy jej obecnie sześcioletnia córka Ala miała nieco ponad rok i jak z kopyta ruszyła w świat. - Kiedy zaczęła stawiać pierwsze kroki nie było możliwości zatrzymania jej - śmieje się na samo wspomnienie jej mama. Mała Ala nie tylko chodziła, ale także w